Από την Μαριάντζελα Ψωμαδέλλη
Ένα άκρως ενδιαφέρων ανέβασμα στο κλασσικό πια έργο του Ντέιβιντ Μάμετ, “Αμερικάνικος Βούβαλος” παρακολουθήσαμε πριν μερικές μέρες σ’ένα από τα κρυφά θεατρικά “διαμαντάκια” των Αθηνών. Αναφερόμαστε στο θέατρο Σημείο όπου φέτος φιλοξενεί τη σκηνοθετική προσέγγιση του Γιάννη Μπέζου στο κορυφαίο έργο του Αμερικανού δημιουργού, 50 χρόνια μετά τη συγγραφή του κειμένου, με μια πολλά υποσχόμενη διανομή.
Το κείμενο που γράφτηκε το 1975 και πρωτοανέβηκε το 1977 στο Broadway αποτελεί ορόσημο της σύγχρονης αμερικανικής δραματουργίας και φέρνει στο φως τη γυμνή αλήθεια ενός κόσμου σε ηθική κατάρρευση, την αποδόμηση του αμερικανικού ονείρου, τη μοναξιά, την ανάγκη για αγάπη και τη σκληρότητα μιας κοινωνίας που τα μετρά όλα με όρους κέρδους.
Η ιστορία διαδραματίζεται σε ένα παλιατζίδικο μιας αμερικανικής μεγαλούπολης τη δεκαετία του ’70. Ο ιδιοκτήτης, ο Ντον, ένας μικροέμπορος παλιατζήδων, νιώθει ότι εξαπατήθηκε όταν πούλησε κατά λάθος ένα σπάνιο και πολύτιμο συλλεκτικό νόμισμα — τον «Αμερικάνικο Βούβαλο» — σε εξευτελιστική τιμή. Μαζί με τον νεαρό, σχεδόν αφελή προστατευόμενό του Μπομπ και τον οξύθυμο φίλο του Τιτς, το φερόμενο και ως “Δάσκαλο” καταστρώνει ένα σχέδιο για να διαρρήξουν το σπίτι του συλλέκτη και να πάρουν πίσω το νόμισμα. Όμως το σχέδιο δεν θα πραγματοποιηθεί ποτέ. Στην πορεία προς την υλοποίησή του, αποκαλύπτεται η διαβρωτική δυναμική μεταξύ των τριών ανδρών. Οι σχέσεις αλληλοϋποστήριξης μετατρέπονται σε σχέσεις καχυποψίας, χειραγώγησης και βίας. Η επιθυμία για γρήγορο κέρδος, η απουσία εμπιστοσύνης, η αδυναμία επικοινωνίας, διαλύουν κάθε δεσμό. Και κάπου εκεί το αμερικανικό όνειρο γκρεμίζεται ολοσχερώς.
Το κείμενο του Μάμετ που ευτυχεί μέσα από τη ρέουσα μετάφραση της Νικολέτας Κοτσαηλίδου, ανήκει στο σκληρό ρεαλισμό και με τις ιδιαίτερες γλωσσικές ιδιοτυπίες του βάζει στο μικροσκόπιο τη μικρο-κοινωνία τριών περιθωριακών τύπων, τριών μικροαπατεώνων που κάνουν τα πάντα για να “πιάσουν την καλή” χωρίς στην ουσία να μοχθήσουν. Με φόντο την παρακμιακή Αμερική του 70’, ο συγγραφέας αποκαθηλώνει το μύθο του αμερικανικού ονείρου αφήνοντας τους τρεις ήρωες να χάσουν τη γη κάτω από τα πόδια τους και στην ουσία να βγάλουν στην επιφάνεια τα πιο άγρια αλλά και τα πιο αληθινά τους συναισθήματα. Ένα έργο που εστιάζει στους χαρακτήρες, στις συγκρούσεις των ηρώων, εξωτερικές και εσωτερικές και παραμένει σύγχρονο και επίκαιρο μέχρι σήμερα.
Στο σκηνοθετικό τιμόνι της παράστασης βρίσκεται ο Γιάννης Μπέζος που στο παρελθόν και συγκεκριμένα το 2017 στο θέατρο Μουσούρη είχε και ο ίδιος πρωταγωνιστήσει στο συγκεκριμένο έργο ερμηνεύοντας το ρόλο του παλαιοπώλη Ντον. Ο δημοφιλής ηθοποιός και σκηνοθέτης έστησε ένα ρεαλιστικό θέαμα αναδεικνύοντας σε βάθος τα μηνύματα του έργου και ποντάροντας περισσότερο στην ανάδειξη των χαρακτήρων μέσα από τις συγκρούσεις μεταξύ τους.
Στο ρόλο του Ντον απολαύσαμε επί σκηνής τον εξαιρετικό Γιώργο Νινιό που μας χάρισε μια στιβαρή ερμηνεία που ισορροπούσε άψογα ανάμεσα στον ηγετικό ρόλο του ήρωά του και στην ηθική και συναισθηματική του πλευρά. Η αργή εκφορά του λόγου του και το χαμηλό προφίλ που επέλεξε να κρατήσει, έδωσαν στην ερμηνεία του μια αξιοθαύμαστη εσωτερικότητα που κατόρθωσε ωστόσο να περάσει στο κοινό. Η προσέγγισή του μας κέρδισε. Δίπλα του, στο ρόλο του φαφλατά, ρατσιστή και οξύθυμου Τιτς, απολαύσαμε τον Αντώνη Κρόμπα που κατόρθωσε να αναδείξει και με το παραπάνω όλα τα μελανά σημεία του ήρωά του και να σκιαγραφήσει με επιτυχία το χαρακτήρα του φτάνοντας όμως σε μερικά σημεία στην υπερβολή. Παρόλα αυτά, αυτό ήταν που χάρισε και αρκετά χαμόγελα στους θεατές. Το υποκριτικό τρίο συμπλήρωσε επί σκηνής στο ρόλο του Μπομπ ο Σταύρος Τσουμάνης που ήταν πραγματικά μια αποκάλυψη. Δεν είχε τύχει να ξαναδούμε τον ηθοποιό στο θέατρο και μας έκανε πολύ θετική εντύπωση η συνέπεια με την οποία ο Σταύρος Τσουμάνης έδωσε σάρκα και οστά στον ήρωά του αλλά και η αλήθεια με την οποία προσέγγισε αυτόν τον εύθραυστο και αδύναμο χαρακτήρα.
Το αίσθημα του αδιεξόδου των ηρώων ενίσχυσε το σκηνικό που επιμελήθηκε για την παράσταση η Νατάσσα Παπαστεργίου. Αντιπροσωπευτικά του έργου και τα κοστούμια που επίλεξε η ίδια για τους πρωταγωνιστές. Η πληθώρα των ξεχασμένων αντικείμενων που βρίσκονταν επί σκηνής για να δημιουργηθεί ο χώρος του παλαιοπωλείου αντικατόπτριζε με επιτυχία τη θέση των ηρώων στην κοινωνία. Επίσης, οι καίριοι φωτισμοί του Βασίλη Κλωτσοτήρα συνέβαλαν αισθητά στη δημιουργία της μυστηριώδους και σκοτεινής ατμόσφαιρας.
Στο σύνολό της, η παράσταση “Αμερικάνικος Βούβαλος” στο θέατρο Σημείο ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες μας και ανέδειξε σε βάθος τα ζητήματα που θίγει το κείμενο του Ντέιβιντ Μάμετ. Μας άρεσε πολύ και σας την προτείνουμε.
Καλή σας θέαση!
