Από την Μαριάντζελα Ψωμαδέλλη
Μετά από 30.000 θεατές και 120 sold out παραστάσεις πέρυσι, το έργο “Festen” του Τόμας Βίντερμπεργκ που βασίζεται στην πρώτη και πιο εμβληματική ταινία του κινήματος “ΔOΓΜΑ 95” ανεβαίνει φέτος για δεύτερη χρονιά στο θέατρο Άλμα, σε δραματουργική επεξεργασία και μια ανατρεπτική σκηνοθετική προσέγγιση από τον Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλο. Πριν μερικές μέρες, επισκεφτήκαμε το συγκεκριμένο χώρο, παρακολουθήσαμε την παράσταση και σας μεταφέρουμε τις εντυπώσεις μας.
Το “FESTEN” είναι η ιστορία μιας οικογενειακής γιορτής που θίγει ζητήματα οικογενειακής βίας, ρατσισμού και κοινωνικής υποκρισίας. Η γιορτή αυτή πραγματοποιείται παρουσία όλης της οικογένειας καθώς και πλήθους φίλων, για τα 60α γενέθλια του πατέρα. Όλοι τον αγαπούν και τον σέβονται. Ή μήπως όχι; Κατά την διάρκεια της γιορτής ο μεγαλύτερος γιος, ο Κρίστιαν, αποκαλύπτει το μυστικό που κρύβει από την παιδική του ηλικία και που πιθανότατα υπήρξε και ο λόγος αυτοκτονίας της δίδυμης αδελφής του.
Τη θεατρική διασκευή του έργου που αποτέλεσε ορόσημο στα κινηματογραφικά δρώμενα των 90ς και βραβεύτηκε στο Φεστιβάλ των Καννών, υπογράφουν οι Μπο Χάνσεν και Μόγκενς Ρούκοφ. Το έργο ήταν ιδιαίτερα πρωτοποριακό για την εποχή του λόγω των κινηματογραφικών μεθόδων που εισήγαγε, οι οποίες στην ουσία δεν έκαναν χρήση σύγχρονων τεχνολογικών μέσων αλλά περιορίζονταν στις βασικές αρχές της κινηματογραφικής τέχνης και προσέγγιζαν την ιστορία μ’ ένα τρόπο αφήγησης κάπως ερασιτεχνικό, που σε έκανε να νιώθεις πως είσαι κι εσύ μέρος της πλοκής και συμμετέχεις ενεργά στα δρώμενα. Ή επιλέγεις την αμηχανία της απραξίας.
Αυτό το δίλημμα θέλησε να βάλει στους θεατές και ο Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος που υπογράφει τη δραματουργική επεξεργασία καθώς και την ανατρεπτική σκηνοθεσία της παράστασης στο θέατρο Άλμα. Στο σημείωμά του, ο σκηνοθέτης αναφέρει πως “η συγκεκριμένη ταινία μου γέννησε την επιθυμία της δημιουργίας μιας παράστασης που καταργεί τα όρια μεταξύ θεατή και ηθοποιού. Που μας εμπλέκει βιωματικά. Κανείς δεν παρακολουθεί κανέναν. Όλοι μαζί ζούμε την ιστορία απ’ την αρχή μέχρι το τέλος. Μία παράσταση με καλεσμένους στην γιορτή και όχι με θεατές. Μία παράσταση που μας κάνει τους μάρτυρες που χρειάζεται ο Κρίστιαν. Που χωρίς την δική μας μαρτυρία δεν έχει νόημα να ειπωθεί η ιστορία. Το μόνο που θα χρειαστεί να αποφασίσει ο καλεσμένος μας πριν έρθει στην γιορτή, είναι αν θα αποτελέσει μέλος της οικογένειας ή στενός φίλος και θα καθίσει μαζί της στο τραπέζι, αν θα καθίσει δίπλα ή αν θα πάρει μέρος στη γιορτή από κάποια απόσταση. Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να είναι έτοιμος να εμπλακεί προσωπικά”.
Έτσι, ο σκηνοθέτης εμπνεύστηκε από το νεοκλασσικό χώρο του κτιρίου του θεάτρου Άλμα που θυμίζει και λίγο χώρο σπιτιού ή ξενοδοχείου (στην ταινία η δράση πραγματοποιείται στο ξενοδοχείο της οικογένειας) και μετέτρεψε κάθε σπιθαμή του σε σκηνή. Ο θεατής, μπαίνοντας στο φουαγιέ του θεάτρου δεν περιμένει απλά να ξεκινήσει η παράσταση αφού με το πρώτο του βήμα στο κτίριο, συμμετέχει ενεργά σε αυτήν. Οι ηθοποιοί τον υποδέχονται, τον καλωσορίζουν στη γιορτή και με τον τρόπο τους, του δίνουν στοιχεία για τους ήρωες του έργου. Μετά το πρώτο μέρος, ο θίασος και οι θεατές εισέρχονται στην κεντρική σκηνή του θεάτρου όπου διεξάγεται η γιορτή και οι εξελίξεις της δράσης και στο τρίτο μέρος επιστρέφουν όλοι μαζί στο φουαγιέ για την κορύφωση της πλοκής. Το φινάλε βρίσκει τους θεατές εκτός θεάτρου και τους ηθοποιούς ακόμη στο φουαγιέ.
Η ανατρεπτική σκηνοθετική προσέγγιση του Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλου παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον αφού με τον τρόπο του καταργεί τον τέταρτο τοίχο και κάνει τους θεατές άμεσους κοινωνούς της δράσης πετώντας τους το μπαλάκι για το πώς θα επιλέξουν να αντιδράσουν. Η συνειδητοποίηση αυτή είναι άκρως σοκαριστική καθώς ο θεατής παρακολουθεί επί σκηνής να γίνονται τρομερές αποκαλύψεις για τη ζωή και τις σχέσεις των ηρώων και εκείνος παραμένει αμήχανος και ουσιαστικά άπραγος μπροστά τα τεκταινόμενα, κάτι που τον κάνει να αναρωτηθεί αν θα έμπαινε στη διαδικασία να αντιδράσει αν πραγματικά είχε τη δυνατότητα.
Το όλο σκηνοθετικό εγχείρημα υποστηρίχθηκε πλήρως με τα εξαιρετικά σκηνικά που επιμελήθηκε η έμπειρη του είδους Ηλένια Δουλαδίρη που υπογράφει και τα κοστούμια των ηθοποιών αλλά και με τους συγκλονιστικούς φωτισμούς της παράστασης από τη Ζωή Μολυβδά Φαμέλη. Κινηματογραφική διάσταση αλλά και εμβάθυνση της πλοκής έδωσαν στην παράσταση και τα εμπνευσμένα βίντεο που επιμελήθηκε ο Άκης Πολύζος, τα οποία προβάλλονταν στο φουαγιέ στους πίνακες που κρέμονταν στους τοίχους, οι οποίοι λειτουργούσαν και σαν οθόνες, κάτι που αναμφισβήτητα αποτελεί άλλη μια πολύ ευφάνταστη λεπτομέρεια των συντελεστών.
Ερμηνευτικά, τον πρωταγωνιστικό ρόλο του πατέρα έχει ο Γιώργος Ζιόβας που κατορθώνει εύστοχα να μας γίνει απολύτως αντιπαθής ενώ στο ρόλο της μητέρας Έλσι απολαύσαμε την Γιώτα Φέστα που μας χάρισε μια σχεδόν ποιητική ερμηνεία, γεμάτη γόνιμες σιωπές. Στο ρόλο της Ελένε θαυμάσαμε την εξαιρετική Ιωάννα Κολλιοπούλου για την αμεσότητα του ρόλου της και την άρτια υποκριτική της δεινότητα ενώ και στο ρόλο του Μίκαελ, ο Νίκος Μήλιας αποδείχτηκε κάτι περισσότερο από επαρκής. Πολύ καλός και ο Γιάννης Καπελέρης στον άβολο ρόλο του Τελετάρχη (για τις συνθήκες της συγκεκριμένης γιορτής). Ο ηθοποιός ήταν ανά πάσα στιγμή κοντά σε ηθοποιούς και θεατές γεφυρώνοντας εύστοχα την όποια απόσταση μεταξύ τους. Κρατήσαμε για το τέλος, τον Προμηθέα Αλειφερόπουλο, τον θεατρικό Κρίστιαν που πραγματικά μας χάρισε μια σπαρακτική ερμηνεία γεμάτη βουβό πόνο και σιωπές που ουρλιάζουν. Ο ηθοποιός ήταν εκπληκτικός και του αξίζουν θερμά συγχαρητήρια για την συνέπεια και την προσήλωσή του στο ρόλο!
Αν αποφασίσετε να επισκεφτείτε το θέατρο Άλμα και να παρακολουθήσετε την παράσταση “Festen”, σας προτείνουμε να φορέσετε άνετα ρούχα και παπούτσια για να έχετε ευελιξία κινήσεων στις σκάλες του θεάτρου και στο φουαγιέ. Η αλήθεια είναι ότι λόγω της μεγάλης επισκεψιμότητας της παράστασης και του συνωστισμού, δεν είναι πάντα εύκολη η παρακολούθηση της εξέλιξης της δράσης. Σε κάθε περίπτωση όμως, το έργο, οι ερμηνείες και η ευφάνταστη σκηνοθετική προσέγγιση του Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλου, είναι αρκετοί λόγοι για να το τολμήσετε. Εμείς σας την προτείνουμε με το χέρι στην καρδιά.
Καλή σας θέαση!
