Από την Μαριάντζελα Ψωμαδέλλη
Μια άκρως ενδιαφέρουσα παράσταση, ωδή στο εξπρεσιονιστικό θέατρο παρακολουθήσαμε πριν μερικές μέρες στο φιλόξενο χώρο του Νέου Θεάτρου Βασιλάκου. Ο λόγος για το αριστούργημα του Γκέοργκ Κάιζερ, “Εκείνος που έκλεψε τη μέρα και πλήρωσε τη νύχτα” που ανεβαίνει για πρώτη φορά στην Ελλάδα σε διασκευή και σκηνοθεσία του ευρηματικού Θωμά Μοσχόπουλου με τον Ορφέα Αυγουστίδη στον πρωταγωνιστικό ρόλο και μια κορυφαία ομάδα συντελεστών.
Το “Von morgens bis mitternachts”, όπως είναι ο αρχικός του τίτλος, είναι ένα έργο-σταθμός του 20ού αιώνα, που μέσα από έντονους συμβολισμούς και μαύρο χιούμορ, σχολιάζει την υπαρξιακή αγωνία του ανθρώπου, μέσα σε έναν κόσμο που παραπαίει ανάμεσα σε πολέμους, οικονομικές και ιδεολογικές κρίσεις. Η νέα αυτή ανάγνωση αξιοποιεί τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην εφιαλτική κωμωδία και το υπαρξιακό δράμα και δημιουργεί ένα σύμπαν όπου ο σαρκασμός λειτουργεί ως αντίδοτο στη συλλογική παράνοια της εποχής.
Η πλοκή του έργου αφορά έναν ταμία τράπεζας που βλέπει τη ζωή του να ανατρέπεται όταν μια μυστηριώδης γυναίκα τον κάνει να συνειδητοποιήσει το αδιέξοδο της καθημερινότητάς του. Παρασυρμένος από μια ξαφνική παρόρμηση, κλέβει ένα τεράστιο ποσό και εγκαταλείπει τη δουλειά και την οικογένειά του, αποφασισμένος να «ζήσει» επιτέλους. Ξεκινά ένα ξέφρενο ταξίδι αναζητώντας μέσα από το χρήμα, τον έρωτα και τη θρησκεία κάποιο ίχνος αλήθειας ή λύτρωσης. Όμως, η μέρα που «έκλεψε» μετατρέπεται σε μια σκοτεινή νύχτα εσωτερικής απογύμνωσης, καθώς ο ίδιος συνειδητοποιεί πως τίποτα δεν μπορεί να τον σώσει από το ίδιο του το κενό.
Ο ευφυής Θωμάς Μοσχόπουλος υπογράφει τη διασκευή και τη σκηνοθεσία της παράστασης και μας παραδίδει ένα καλοκουρδισμένο σκηνικό εφιάλτη με έντονες κινηματογραφικές επιρροές από την δεκαετία του 20’ (το 1914 γράφτηκε το έργο) και τον βωβό κινηματογράφο αλλά και με εμφανή εξπρεσιονιστικά στοιχεία που αλλοιώνουν την πραγματικότητα και εστιάζουν στον ταραγμένο ψυχισμό του αντι- ήρωα πρωταγωνιστή. Το έργο είναι γεμάτο συμβολισμούς που δίνουν το περιθώριο στο θεατή να τους ερμηνεύσει με διάφορους τρόπους ενώ η γλώσσα του κειμένου είναι κοφτή, σπασμωδική με τον χωροχρόνο να χάνει τις πραγματικές του διαστάσεις και να δημιουργεί το ιδανικό ασφυκτικό περιβάλλον για την εξέλιξη της δράσης.
Ο ρόλος του χρόνου είναι πολύ καθοριστικός στο συγκεκριμένο έργο αφού μέσα σε 24 ώρες, ο πρωταγωνιστής διανύει ένα τεράστιο υπαρξιακό τόξο που καθορίζει την έκβαση των γεγονότων αλλά και της ίδιας του της ύπαρξης. Αποτυπώνεται η αγωνία του πρωταγωνιστή να καταφέρει να γραπωθεί από τη ζωή και να κλέψει μερικές στιγμές ελευθερίας και απόλυτης ικανοποίησης για να καλύψει το προσωπικό του κενό έστω κι αν γνωρίζει πως σύντομα θα έρθει η στιγμή να πληρώσει για τις πράξεις του. Το συνολικό θέαμα ισορροπεί άψογα ανάμεσα στο γκροτέσκο στοιχείο και το υπαρξιακό δράμα κάνοντας την συγκεκριμένη παράσταση μια ολοκληρωμένη σκοτεινή θεατρική εμπειρία που γεννά άφθονα ερωτήματα για σκέψη στον θεατή γύρω από την ελευθερία της ύπαρξης, της βούλησης αλλά και του πραγματικού νοήματος της ζωής.
Ο Θωμάς Μοσχόπουλος δικαίως επενδύει πολλά για την υλοποίηση του όλου εγχειρήματος στο οπτικό και εικαστικό πεδίο της παράστασης έχοντας δίπλα του μια εξαιρετική ομάδα συντελεστών. Ο Βασίλης Παπατσαρούχας υπογράφει την καλλιτεχνική επιμέλεια, τα σκηνικά, τα κοστούμια και τα videos, συνθέτοντας ένα οπτικό σύμπαν όπου το ρεαλιστικό και το φαντασιακό συνυπάρχουν με μαεστρία. Η εικαστική του ματιά λειτουργεί ως οργανικό μέρος της αφήγησης, μεταμορφώνοντας τη σκηνή σε ένα ζωντανό πεδίο συνειρμών και συμβολισμών. Ο Δήμος Βρύζας συνθέτει το μουσικό σύμπαν της παράστασης, η Ζωή Χατζηαντωνίου επιμελείται την κίνηση και ο Νίκος Βλασόπουλος υπογράφει τον σχεδιασμό των φωτισμών, ολοκληρώνοντας με ευαισθησία και ευρηματικότητα το πολυδιάστατο σκηνικό περιβάλλον.
Υποκριτικά, ο Ορφέας Αυγουστίδης υποδύεται τον πρωταγωνιστικό ρόλο του αντι- ήρωα ταμία προσθέτοντας ακόμη μια δουλεμένη και άκρως προσεγμένη ερμηνεία στο πλούσιο ενεργητικό του. Ο ηθοποιός αποφεύγει εύστοχα να καταφύγει σε υπερβολές και μελοδραματισμούς χτίζοντας βήμα βήμα τη φθορά του ήρωά του και την τελική του πτώση. Με όπλο του, την έντονη σωματικότητα και τις στιλιζαρισμένες κινήσεις αποτυπώνει εξαιρετικά τον υπαρξιακό εγκλωβισμό και την κραυγή αγωνίας του ήρωά του κάνοντας απέλπιδες προσπάθειες να ξεφύγει από το κενό που έχει μέσα του κατορθώνοντας τελικά να πέσει ολοκληρωτικά μέσα σε αυτό.
Δίπλα στον Ορφέα Αυγουστίδη βρίσκεται μια εξαιρετική ομάδα 5 ακόμη ηθοποιών που απαρτίζεται από την Ευγενία Σαμαρά, τον Βαλεντίνο Κόκκινο, τον Άλκη Μπακογιάννη, τον Κωνσταντίνο Πλεμμένο και τον Γιάννη Σαμψαλάκη, οι οποίοι ενσαρκώνουν άπειρους ρόλους μεταπηδώντας με τεράστια συνέπεια και μαεστρία από τον έναν στον άλλον αποτελώντας στην ουσία την κοινωνία, τους θεσμούς, τις αξίες και τους μηχανισμούς που περιβάλλουν τον κεντρικό ήρωα ενισχύοντας τον εφιάλτη του. Ειδική μνεία αξίζει να κάνουμε στην Ευγενία Σαμαρά που κλέβει πραγματικά τις εντυπώσεις επί σκηνής με τις πολλαπλές της εύστοχες μεταμορφώσεις να αποτελούν προβολές των επιθυμιών, προκλήσεων, απειλών και φόβων του κεντρικού ήρωα σ’ έναν αόρατο καθρέφτη.
Στο σύνολό της, η παράσταση “Εκείνος που έκλεψε τη μέρα και πλήρωσε τη νύχτα” στο Νέο Θέατρο Βασιλάκου είναι ένα πολυδιάστατο θέαμα με σπουδαία σκηνοθετική προσέγγιση και δυνατές ερμηνείες, μια παράσταση που δεν λυτρώνει αλλά κρατά σε εγρήγορση τον θεατή γεννώντας του υπαρξιακά και συχνά αναπάντητα ερωτήματα. Αξίζει να την παρακολουθήσετε και να βυθιστείτε στη δίνη της.
Καλή σας θέαση!
